SERT SESSİZLERİN YUMUŞAMASI | | Sert sessizle biten kelimelere, sessiz harfle başlayan bir ek eklenmek istendiğinde, şayet ekin ilk harfi yumuşak sessizlerden b, c, d, g ise bu harfler sertleşerek p, ç, t, k şeklinde eklenirler. bu kurala SERT SESSİZLERİN YUMUŞAMASI KURALI denir. Genellikle Türkçe kelimelerin sonlarında yumuşak sessizlerden b, c, d, g bulunmaz. Bu kurala uymayan bazı kelimeler de vardır. Ancak bu çeşit kelimelere kural dışı kelimeler denir. Buna göre kelime sonunda sözü edilen yumuşak sessizlerin yerine sertleri bulunur. | kitab - kitap, ağac - ağaç, tad - tat, kabag - kabak |
Bu durumda şayet bir kelimenin sonunda p, ç, t, k harflerinden biri gelmişse ve bu kelimeye sesli harfle başlayan bir ek eklenmek istendiğinde: p sert sessizi yumuşar b olur :
ç sert sessizi yumuşar c olur :
t sert sessizi yumuşar d olur :
k sert sessizi yumuşar ğ olur : | dolapı değil dolabı.
ağaçı değil ağacı.
tatı değil dadı
kabakı değil kabağı. |
Ancak bu kurala uymayan bazı durumlar vardır: Bazı tek heceli kelimelerin sonlarına gelen sert sessizler, sesli harfle başlayan bir ek alsalar bile yumuşamazlar. Aynen yazılırlar. Ben ata binmeyi çok severim. İkinci kata varınca beni bekle.
p, ç, t, k harfleriyle biten, yabancı dillerden dilimize girmiş birçok kelime sesli harflerle başlayan bir ek aldıklarında değişikliğe uğramazlar. Bu kelimelerin sonundaki sert sessizler yumuşamaz. Cumhuriyeti gençlik koruyacaktır. Türkler esareti kabul etmezler. İnsan, saadeti evinde aramalıdır.
p, ç, t, k harfleriyle biten özel isimler, sonlarına ünlü ile başlayan bir ek alsalar da bu kelimeler aynen kalır. Mehmet'i öğretmen çağırdı. Recep' in başarısı gurur verici. Sert sessiz harflerden "p, ç, t, k, h, s, ş, f" biriyle biten kelimelere "c, d, g" süreksiz yumuşak sessizlerden biriyle başlayan bir ek geldiğinde eklerin başındaki ünsüzler sertleşir. Bu kurala SERT ÜNSÜZLERİN BENZEŞMESİ KURALI denir. c - ç | kitap + cı __ kitapçı
sabah + cı __ sabahçı | d - t | yarış + dı __ yarıştı
sokak + da __ sokakta | g - k | coş + gun __ coşkun
piş + gin __ pişgin |
|
Sert Ünsüzlerin YumuşamasıBir sözcük p, ç, t, k ünsüzlerinden biriyle bitiyorsa ve ünlü harfle başlayan bir ek alırsa, bu ünsüzler değişerek sırasıyla b, c, d, g (ğ) olurlar. Buna yumuşama denir.Örnek: Cevap - cevabı (p - b'ye dönüşüyor)Kulaç - kulacı (ç - c'ye dönüşüyor)Kanat - kanadı (t - d'ye dönüşüyor)Renk - rengi (k - g'ye dönüşüyor)yatak - yatağı (k - ğ'ye dönüşüyor)Uyarı: * Özel isimlerde yumuşama olmaz.Örnek: Ahmet'e, Irak'a, Vahap'a, Oruç'a ... * Bazı tek heceliler sesteşleri ile karışmasın diye yumuşamaz.Örnek: Saç, ot, at, yat, haç...
|
|
|
| Okuyucu yorumları |
|
Ortalama Üye Değerlendirmesi
 (0 Oylama)
|
|
Yorumunuzu ekleyin
|
Mısır Sanatı
