| Esmail Khoi |
|
|
| Yazı Index |
|---|
| Esmail Khoi |
| Şiirleri - 17.Lirik |
| Şiirleri - Çöküntüye Kadar |
| Şiirleri - Borgio Verezziye Dönüş |
Sayfa 1 Toplam: 4
“Şiirin Kıyıları”nda Bir Sürgün ŞairMine ÖZYURT KILIÇ
Fars şiirinin günümüz temsilcilerinden İsmail Hoi’i bu tanıma sığdırmak elbette haksızlık olur. Hoi aynı zamanda bir felsefeci. Ayrıca Salman Rüşdi ve Teslime Nesrin gibileri için korkusuzca konuşan bir insan hakları savunucusu. Politik kimliği onu sürgün duygusuyla yüzleşmek zorunda bırakmış; felsefe eğitiminin de ona verdiği derin düşünüş ve soyutlama yetileriyle bu sürgün olma durumunu mercek altına almış ve merceği söze en iyi döken türde, şiirde de bu deneyimini anlatmıştır.
1938 yılında Horasan yakınındaki Meşhed’de doğan Hoi, 1956 yılında bugün “çocukluk hevesi” diye elinin tersiyle ittiği ilk şiirlerini yayınlar. Ertesi yıl Tahran’a, oradan da devletin sağladığı bursla İngiltere’ye, Londra Üniversitesinde felsefe eğitimi görmeye gider. Yüksek lisans derecesini alıp Tahran’a döner ve akademik kariyeri böylece başlar. Sonraki beş yıl içinde Nima Yuşiç, Ahmed Şamlu, Furuğ gibi çağdaş şairler arasında yerini almasını sağlayacak beş şiir kitabı yayınlar.
Hoi’ın şiirlerini İngilizce’ye çeviren Michael Beard ve Ahmad Karimi-Hakkak, “Şiirin Kıyıları” adını verdikleri derlemeye yazdıkları önsözde, onu şiirleri yaşadıklarına ve düşüncelerine, bunları biçimleyen şiir geleneğindeki yerine tanıklık eden şairlere örnek olarak anarlar. Şiirlerini şairin felsefeye duyduğu derin bağlılığı, toplumsal ve politik konulara gösterdiği ilgiyi, sürgün deneyiminin yoğunlaştırıp zenginleştirdiği kişisel yaşantıyı yansıtan birer ayna gibi görürler.
Hem bir Marksist hem de düşünceleri Batı felsefesinin etkisinde gelişim göstermiş biri olarak, Hoi’ın döneminin politik söylemine tartışma ruhu, incelikli bir çözümlemecilik ve konulara yaklaşımda ciddiyet gibi özellikler getirdiği söylenebilir. Önce kraliyete karşı çıkıp devrim savunuculuğu yapmış, ama sonra devrimle birlikte ülkesinin gelişiminin önünün daha da tıkandığını görmüştür. Onun yaşamına birebir yansıyan tıkaçsa, İran Devrimiyle birlikte başkanı olduğu İran Yazarlar Birliği’nin karşı karşıya kaldığı baskılardır. Pek çok aydın, akademisyen ve yazar saldırılara uğrayınca, Hoi 1982’de gizlenme kararı alır ve ertesi yıl da İran’ı terk eder.
Hoi’ın İran modernist şiir geleneğine yaptığı başlıca katkı şiire soyut düşünceyi ve düşünce derinliğini sokmuş olmasıdır. Daha ilk bakışta, parçalanmışlık, merkezsizlik, bireyin iç dünyası, yalnızlık gibi izleklerle modernist şiir özellikleri taşıdığı açıkça görülen şiirlerinde en çok mekanla bireyin ilişkisi üzerine yoğunlaştığı söylenebilir. “Borgio Verezzi’ye Dönüş” şiiri de fiziksel bir yolculuğun eşzamanlı olarak bir iç yolculuğu anlatması bakımından mekanla birey ilişkisinin en somutlanmış örneği olarak çıkar karşımıza. Yolculuğun her aşaması başka başka dillerde başka başka insanlarla kurulan iletişimi çıkarır Hoi’ın karşısına. Yirmi yıl önceki “ben”ini yirmi yıl önceki yerlerle anımsar; tren penceresinden çerçevelediği her görüntü zihninde geçmişteki görüntülerle bağ kurmaya çalışır; trenin hızına, tünellere giriş çıkışına bağlanmış görüntüler ve onların zihinde açtığı düşünceler ancak Hoi’ın cümleleşemeyen, kesik kesik ifadelerinde tekrarlayan bağlaçlarla söz bulur. Modernist özellikleriyle akla hemen T.S. Eliot şiirini getiren “Borgio Verezzi’ye Dönüş” şiiri Hoi’in uzaklaşmak zorunda bırakıldığı geçmişiyle kurmaya çalıştığı bağ olarak da okunabilir.
“Kahvaltı” şiirinde de Hoi Elbruz Dağı’na karşı Londra’yı koyar kahvaltı sofrasına. Sonucu duyduğu yalnızlık ve tadını alamadığı bir kahvaltıdır. “Lirik” te ve “Çöküntüye Kadar” da Hoi iletişimin en katıksız halini sessizlik ya da susuş olarak sunar bize.
Yazı ve "Borgio Verezzi" ile "Kahvaltı" adlı şiirler, daha önce, Cumhuriyet Gazetesinin 3 Ağustos 2006 tarihli Kitap ekinde yayımlandı. "17. Lirik" ve "Çöküntüye Kadar" şiirleriyse ilk kez yayımlanıyor.
Kaynak: Edges of Poetry: Selected Poems of Esmail Khoi, A Parallel Text. Translated from the Persian with an introduction by Ahmad Karimi-Hakkak and Michael Beard
Gönderilen yeni yorum yok
. . . Bu Yazı İçin Yorum Yaz ...
Etiketler: Esmail Khoi.
Üye Yorumu (0)
Üye Oyları
(0 Oylama)
Sadece kayitli kullanicilar bir Makaleyi yorumlayabilir. Lütfen ücretsiz üye olun veya giriş yapın.
< Önceki
Sonraki >
