eski yunan'da tanrı ve insan (walther kranz / Antik Felsefe)
çeviren: suad y. baydur
aiskhylos
Zeus aither'dir, zeus toprak, zeus gök,
zeus gerçekte Evren'dir ve bundan daha yüksel olan. (frag.70)
(sevgi tanrıçası konuşuyor:)
arzular saf gök toprağa sokulmayı,
arzu yakar toprağı, diller olsun düğünü.
yaş dökülüp taşan gökten
bereket saçar toprağa; doğurur o da insanlara
sürüler otlağı, demetler meyvesi,
erdirir çiçek çağına ağaçları
birleşme sesli; hep benim bunların sebebi. (frag. 44)
.
..
zeus, kim olursa olsun, hoşlanıyorsa
bu adla çağırılmaktan,
bunu esirgemeyeceğim ondan.
bulamıyorum benzerini
tarttığım halde her şeyi.
bir zeus karşımda, yüreğimdeki yararsız yükten
kurtulmak gerekince gerçekten.
yok o vaktiyle hükmeden,
kuvvetten azan, korku bilmeyen,
olmayarak -varmış- diyen.
ardından gelen de göçtü
bularak kendinden daha güçlü,
zeus'un zaferini yürekten öven,
odur aklın bütününe eren.
zeus'dur insanlara akıl yolunu gösteren,
-acıdan öğrenme- kuralını
her zaman için koyan.
siner uyku yerine yüreğine
fenalık bilen acı, dikbaşlıyı da
bulur sağ düşünce;
olur yumuşadıkları tanrıların
kutsal dümenine sertçe hükmederlerse de dünyanın. (Agamemnon 160)
.
..
ey kutluk aither ve siz tez kanatlı yeller,
ırmakların suları, denizin dalgalarının
sayısız gülüşmeleri, her şeyin anası toprak,
ve seni çağırıyorum, ey herşeyi gören güneş yuvarlığı;
görün neler çektiğimi tanrılardan tanrıyken. (Prometheus 88)
bakın nasıl haksızlıklar çektiğime
.
..
ey anam ulu toprak, ey herkes için olan
ışığı çeviren aither. (prometheus 1091)
.
..
aiskhylos'da thetis kendisinin düğününde Apollon'un şarkı söylediğini anlatır ve;
"bana çocuklardan yana mutluluk müjdeledi,
hastalık görmeyeceklerini, uzun ömürlü olacaklarını,
bütün bunları söyleyip mutlu kaderimi
bir paianla övdü, sevindirdi beni.
ben de umuyordum phoibos'un kehanet sanatıyla
taşan tanrılık ağzından yalan çıkmayacağını.
kendisi terennüm etmiş, kendisi sofrada bulunmuş
kendisi bunları söylemişken öldüren o oldu
benim oğlum" der. (platon devlet II. p. 383)
tanrı suç yaratır insan için
yıkmak isteyince bir evi büsbütün. (platon devlet II. p. 380)
.
..
insanlar arasındaki çoktan söylenmiş eski bir söze göre
bir kimsenin büyüyüp artan refahı
bir çocuk, bir mirasçı yapar kendine;
işlerin rast gitmesinden de soy için
doymak bilmeyen sefalet türer.
ötekilerden uzağım, kendi düşüncemle yalnızım;
dinsizce işin ardından kendine benzer
birçok başkalarını doğurduğu doğrudur,
doğru - adil evlerin güzel - soylu kaderdir mirasçısı. (agamemnon 750)
.
..
kötü düşünceli olmamak; işte tanrının en büyük armağanı. (agamemnon 927)
.
..
bir kimse kendisi gayret ederse tanrı da girişir işe. (persler 742)
.
..
(tanrı konuşuyor:)
.
..
seni (güç anında) yalnız bırakmayacağım. (eum. 64)
.
..
insan hayatı
.
..
zavallı insanların işleri. mutluluklarını
bir gölge çevirebilir; mutluluklarıysa
unutulur yaş süngerin sildiği resim gibi.
işte buna ötekinden pek daha çok acıyorum. (agamemnon 1327)
(babanın hakkıyla ananın hakkı arasında kavga)
kan-tanrısı kan-tanrısıyla, hak hakla çarpışacak. (khoeph. 461)
.
..
bu iş bir ölümlünün hüküm verebileceğini sanmıyacağı kadar güç. (eum. 470)
.
..
bazen korku veren şey de iyidir,
yürekte gözcü olarak
oturup beklemesi gerekir;
yararlıdır dar durumda düşünceli olmak.
hangi insan, hangi devlet
yüreğini beslemezse tanrı korkusuyla.
hakkı saymakta devam eder?
ne hiçbir başa bağlı olmayan hayatı
ne de zor altındaki uşaklığı öv.
herşeyin ortasına tanrı verir başarı,
bunu bu, şunu şu yola çevirse de.
uygundur söyleyeceğim şu söz;
imansızlığın çocuğudur gerçekte küstahlık,
yürek sağlığından gelir herkesçe özlenen,
tanrılardan dilenilen bereket.
her işin içindir şu sözüm;
mihrabını say hakkın;
kazanç gözetip çiğneme onu dinsiz ayağınla
geç kalmaz cezası zira. (eum. 516)
haykır vah vah diye! yalnız sonunda iyilik yene. (agammemnon 121)
sophokles
tanrının işleri
daima iyi otururlar zeus'un zarları. (fragment 809)
bu acılardan hiçbiri o ki zeus olmasın (trakhin- 1278)
.
..
ben bu alın yazısını da, bütün ötekilerini de
tanrıların düşündüğünü söyleyeceğim insanlara.
aklına bu düşüncem uygun gelmeyen varsa
o kendi inancına bağlansın, ben de buna. (Aias. 1036)
.
..
bilgedir ancak tanrıları sayan kişi
onlarda olsun gözün her zaman, ayrıl deseler bile
hak yolundan, git gösterdikleri yere,
hiçbir şey kötü değildir tanrılar rehberiyse. (fr. 226)
öğrenilecekleri öğreniyorum, arıyorum
bulunacakları, yalvarılacakları da tanrılardan diliyorum. (fr. 759)
Adalet ve kanun
ne zeus'du bunu bana buyuran,
ne de ölüler-tanrıları yanındaki adalet hatun
böyle kanunlar koydu insanlar için
ne de sanıyorum senin yasaklarının
tanrıların yazılmamış hiç yıkılmaz kanunlarını
bir ölümlü olan bana çiğnetecek gücü olduğunu.
ne bugün ne de dündendirler, daima vardırlar,
daima olacaklar, bilen yok nereden çıktılar. (ant. 450)
.
..
toprağın kanunlarını yerine getiren
tanrıların yeminle korunan adaletini güden,
devlette baş üstünde tutulur; yeri yoktur
güzel olmayandan nasip alanın küstahlığı yüzünden. (ant. 368)
.
..
dilerim kaderden bahşetsin bana
kutluk saflık bütün sözlerimde
bütün işlerimde; başlarımız üstündedir
bunun kanunları, göğün aitherinde
yaratıldılar, bir Olympos'u tanırlar
baba olarak onlar, doğurmadı
ölümlü insanların yaratılışı
onları, görmedi başlarını
unutmanın kucağı.
ulu bir tanrı onlarda yaşar, bilmez kocamayı.
..........................................................
kim ki eliyle yahut diliyle
tutar hadsizlik yolunu,
adaletten korkmayıp,
tanrı duraklarını hiçe sayıp,
zalim bir kaderin düşsün o pençesine
kazancını doğru yolda kazanmazsa
dinsizce işlerden geri durmazsa
varırsa şaşkının eli dokunması yasağa,
var mı bu durumda tanrıların oklarını
savıp koruyacak canını?
övünmeye değerse böyle işler
neye ilahiler, neye ayinler? (Oidipus 863)
.
..
iyi düşünceli ve haklıyı düşünen bir ruh
her sofistten daha güçlü bir bulucudur. (fr. 97)
.
..
her şey güçleşir, can sıkar, bırakıp da bir kimse
kendi yaratılışını, kendine uymayan işlerse. (philok. 902)
insan hayatı
vah ölümlülerin nesilleri!
nasıl da hiçle bir tutuyorum
yaşayan sizleri!
hangi, hangi insan
mutluluğa erişti
kendini kandırdığından daha çok
ve kurtuldu kendini kandırmaktan?
seni örnek olarak gören
senin korkunç talihini, senin
ey yeryüzünü taşıyan ve yeryuzunde tahtı olan,
insanların hiçbirini. (oidip. 1168)
.
..
(oidipus hayatının sonunda söylüyor:)
yapmaktan çok çektim işlerimi. (oidip, kolon. 266)
Euripides
tanrı
çeşitlidir esrarlı tanrılığın şekilleri.
.
..
ey yeryüzünü taşıyan ve yeryüzünde tahtı olan,
kim olursan ol, ey bilinmez, anlaşılmaz varlık
zeus yahut doğadaki zorunluluk ya da ölümlülerin ruhu,
sana yalvarıyorum. sensin çünkü ölümlülerin her şeyini
sessizce dolaşarak doğru yolda yürüten. (troad. 884)
.
..
ulu toprak ve göğün aitheri
insanlarla tanrıların yaratıcısı beriki,
nem saçan yaşlık damlalarını Öteki
alıp doğurur ölümlüleri,
doğurur hayvan soylarını, bitklileri;
haklı olarak bunun için
sayılır o anası herşeyin.
toprağa geri dönerler
topraktan doğan şeyler,
aither'in doğurtucu gücünden gelenler de
göğün yükseklerine uçarlar yine.
ölmez hiçbir şey meydana gelmişlerden
ayrılır bu ondan, şu ötekinden,
şekildir sadece değişen. (fr. 839)
.
..
söyler elbette biri, gökte tanrıların bulunduğunu.
yokturlar, yokturlar. insanlar arasından bir budala
çıkıp da eski masalı tekrarlarsa, o başka. (fr. 286)
.
..
tanrılar çirkinlik işlerlerse tanrı denmez onlara. (fr. 292)
.
..
erdemde üstünüm bir ölümlüyken büyük tanrıya...
budala bir tanrısın ya da adil değilsin. (Herakles 342)
.
..
töreye uyarak tanrılara inanıyoruz. (hek. 800)
uzun zaman adet olan -ebedi- ve -doğadan gelme- dir. (bakkhalar 895)
insanlık
kim biliyor, ya yaşamak (gerçekte) ölmek
ölmek de (gerçek) yaşamak sayılıyorsa aşağıda. (fr. 638)
.
..
bütün hava kartala geçit verir
bütün dünya yavuz kişiye yurt olur. (fr. 1047)
(medeia söylüyor)
farkındayım yapacaklarımın fenalığının.
oyuncağı aklım kabaran hırslarımın. (med. 1078)
.
..
ne çirkindir, yapanlara böyle gelmezse? (fr. 19)
.
..
neden geleceği bildirenlerin tahtında oturarak
yemin ediyorsunuz tanrıların dileğini iyice bildiğinize?
böyle düşüncelere yetmez gücü insanların.
tanrılar üzerine bilgim var diye övünenin
koşarak kandırmaktan fazla bir şey değildir bildiği.
önceden düşünüp hesaplamak en iyisidir bilimlerin. (fr. 795)
.
..
iyi soylu insan
katlanır ne yazarsa tanrılar sesini çıkarmadan. (herakles 1227)
.
..
(ölümü arayacak kadar mutsuz olan herakles'in sözü)
yeneceğim ölüm düşüncesini. (herakles 1351)
.
..
mutludur denizdeyken kopan fırtınadan
kurtulan, limana varan,
mutludur acıları yenen de.
biri ötekine herhangi bir şekilde
üstün olabilir zenginlikte, kudrette.
sayısızdır hala insanlar için
ümitler, birtakımı
getirirler beklenen mutluluğu,
başkaları aldatırlar insanı.
bugün'ünü kim ki neşeyle yaşar
mutludur o, mutlu. (bakkhalar 902)
|
|
|
| Okuyucu yorumları |
|
Ortalama Üye Değerlendirmesi
 (0 Oylama)
|
|
Yorumunuzu ekleyin
|
Sokratesin Savunması
